Wat doet jeugdzorg precies?

Kinderen en jongeren hebben het recht om veilig op te groeien. Wanneer het thuis niet goed gaat, kunnen jeugdorganisaties de kinderen, jongeren en hun ouders daarbij helpen. 

Sinds een aantal jaren is de jeugdzorg in Nederland gedecentraliseerd naar de gemeenten, waarbij de Jeugdwet leidend is. De gemeente is zodoende verantwoordelijk voor de hulp, ondersteuning, preventie en het bieden van zorg aan kinderen, jongeren en hun ouders wanneer er problemen ontstaan. Dit kunnen problemen zijn in de opvoeding en ontwikkeling van een kind of wanneer er psychische problemen of andere stoornissen optreden. 

In dit artikel geven wij meer informatie over de verschillende soorten van jeugdzorg, de Jeugdwet, de rol van gemeenten en werken in de jeugdzorg. 

Soorten jeugdzorg

Jeugdzorg Nederland vertegenwoordigt organisaties die jeugdhulp- en opvoedhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering aanbieden. In de volgende alinea’s wordt uitgelegd wat deze vormen van jeugdzorg inhouden.

Jeugdhulp- en opvoedhulp

Wanneer het opgroeien of opvoeden van een kind (even) niet goed gaat, kunnen kinderen en hun ouders of opvoeders jeugd- en opvoedhulp krijgen. Het doel van deze hulp is om kwetsbare kinderen en jongeren met opvoed- en opgroeiproblemen zoveel mogelijk volwaardig te laten participeren in de maatschappij. 

Jeugd- en opvoedhulp kan op veel verschillende manieren worden aangeboden door jeugdhulpaanbieders. De hulp kan worden aangeboden met of zonder verblijf. Zo kan jeugdhulp met verblijf worden geregeld in de vorm van een pleeggezin, gezinsgerichte opvang of een gesloten inrichting. Jeugdhulp zonder verblijf kan worden aangeboden op school, bij een sportclub, de kinderopvang of via een wijk- of buurtteam. Er kunnen ook andere partijen bij de zorg betrokken worden, zoals de politie, huisartsen of maatschappelijk werkers.

Jeugdbescherming

Kinderen hebben het recht om veilig op te groeien. Ouders zijn hiervoor het eerst verantwoordelijk. Wanneer ouders hun verantwoordelijkheid niet nemen of waarmaken, kan de veiligheid en ontwikkeling van het kind bedreigd worden. Jeugdbescherming kan dan nodig zijn. 

Jeugdbescherming is een gedwongen maatregel die de rechter kan opleggen als vrijwillige hulp niet werkt. Een kind of jongere wordt dan onder toezicht gesteld. Onder jeugdbescherming wordt het uitvoeren van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering verstaan.

Jeugdreclassering

Wanneer een jongere tussen de 12 en 18 jaar  in aanraking komt met de politie en een proces verbaal krijgt, dan kan jeugdreclassering worden opgelegd door de rechter. Dit is een vorm van jeugdzorg waarbij de jongere wordt geholpen, begeleid en gecontroleerd. Het doel hiervan is om het gedrag te veranderen en terugval te voorkomen. 

Wanneer het delict na de achttiende verjaardag wordt gepleegd, dan is in principe het volwassenenstrafrecht van toepassing. Het jeugdstrafrecht kan echter tot 23 jaar worden toegepast, wanneer het ontwikkelingsniveau van de dader daar aanleiding toe geeft. Dit gebeurt op grond van het adolescentenstrafrecht (ASR). Het idee hierachter is dat de hersenen op deze leeftijd nog in ontwikkeling zijn en het gedrag van de verdachte nog goed kan worden bijgestuurd.

De jeugdwet

In Nederland wordt het stelsel van de jeugdzorg geregeld in de Jeugdwet. Deze wet moet ervoor zorgen dat alle kinderen en jongeren gezond, kansrijk en veilig kunnen opgroeien. Ook bepaalt deze wet dat de gemeente verantwoordelijk is voor de zorg en hulp van kinderen en jongeren. Op deze manier wordt versnippering van de zorg voor de jeugd tegengegaan en kan de zorg dichterbij het gezin worden georganiseerd. 

Belangrijke doelen van de Jeugdwet zijn bijvoorbeeld: 

  • Het vergroten van de zelfredzaamheid van kinderen, jongeren en ouders, zodat zij samen met hun eigen omgeving en professionele hulpverleners hun problemen kunnen oplossen. 
  • Minder snel medicijnen voorschrijven. 
  • Kwetsbare kinderen eerder hulp op maat aanbieden. 
  • Samenhangende hulp voor gezinnen aanbieden met een duidelijk plan en aanspreekpunt.

De rol van de gemeente

De rol van de gemeente is om advies te geven aan de jeugdige en zijn of haar opvoeders over de beste vorm van hulp, samen een keuze te maken en ervoor te zorgen dat de gekozen hulp ook daadwerkelijk beschikbaar is. De manier waarop jeugdhulp is georganiseerd, verschilt per gemeente. Elke gemeente heeft basisvoorzieningen, preventieve programma’s, eerstelijnsvoorzieningen en gespecialiseerde hulp. Toegang tot deze hulp kan worden verkregen via een jeugd- of wijkteam of via een Centrum voor Jeugd en Gezin. Ook kan een school of huisarts zorgen voor een doorverwijzing naar de juiste instanties. 

Richtlijnen jeugdzorg

Om zorgprofessionals te ondersteunen bij hun dagelijkse werkzaamheden, zijn richtlijnen opgesteld voor jeugdhulp en jeugdbescherming. Deze richtlijnen geven aanbevelingen op basis van wetenschap, praktijkkennis van professionals en de ervaring van cliënten. Het is een houvast voor zorgprofessionals met praktische aanwijzingen over het handelen in bepaalde situaties. De zorgprofessional kan met behulp van deze richtlijnen samen met de cliënt beslissen over de best passende hulp. Op deze manier kan goede zorg dus worden gewaarborgd.

Werken in de jeugdzorg

De jeugdzorg omvat een breed werkveld waar diverse zorgprofessionals actief betrokken bij zijn. Als zorgprofessional ondersteun jij de eigen kracht van het gezin en het kind en heb je een betekenisvolle rol voor de samenleving. Als bemiddelingsbureau in de zorg altijd op zoek naar gepassioneerde ZZP’ers die zich samen met ons willen inzetten voor de veiligheid van kinderen en jongeren. Onze opdrachten variëren van korte interim taken tot werkzaamheden met uitzicht op langere periodes. Ben je benieuwd geworden? Kom meer te weten over werken als ZZP´er in de jeugdzorg bij Cleine Coaching & Begeleiding!